BYOD in het onderwijs?

Welke mogelijkheden biedt BYOD voor het onderwijs? Een forse hoeveelheid berichten houdt zich met die vraag bezig. Op Kennisnet zijn een vijftal artikelen te vinden over het gebruik van laptops en tablets in het onderwijs. De artikelen kunnen gezien worden als een verkenning van het onderwerp. Persoonlijk vind ik de kwaliteit wat wisselend, maar er zijn mooie aandachtspunten te vinden.

Het eerste artikel “Bring Your Own Device – van onbewust onbekwaam naar bewust onbekwaam (link)” bespreekt een groeiend probleem in het onderwijs: de smartphone. Ik ken genoeg scholen die proberen de leerlingen te verbieden om tijdens de les via hun smartphone te pingen, Facebooken, sms-en, whatever. Het voorbeeld in het artikel bespreekt een ander probleem: een leerling die sneller klaar is met de opdracht omdat met behulp van de smartphone informatie was opgezocht. Volgens de regels was het ’spieken met behulp van een mobieltje’. Balen voor de leerling natuurlijk, want – zo stelt het artikel- de uitwerking van de opdracht was er een heel stuk beter door geworden. De kernvraag wordt dan: “Op welke wijze zijn smartphones als ondersteuning voor lesopdrachten te gebruiken?”, en -in bredere zin- welke mogelijkheden biedt mobile learning voor het onderwijs.

Ter overdenking: Als het gaat om ‘BYOD’ zijn scholen zijn niet zo maar te vergelijken met bedrijven of instellingen. Je praat al over een groot bedrijf als er meer dan 500 mensen werken; een school met 500 leerlingen is maar een kleintje. Bovendien heeft een school te maken met veel meer applicaties dan bedrijven. Geen wonder dat scholen wat voorzichtiger zijn met het omarmen van deze ontwikkelingen. Het is de vraag of je dat op termijn kunt volhouden.

In het tweede artikel “Bring Your Own Device – In mist ontdek je de wereld meter voor meter (link)” wordt het schoolteam gevolgd bij de ontwikkeling van een visie, te beginnen met een brainstormsessie. Wat willen we eigenlijk, wat is mogelijk, wat weten we al over het onderwerp. Dan blijkt zo links en rechts al heel wat kennis in het team aanwezig te zijn. Persoonlijk vond ik de aandacht voor ’digital natives versus digital immigrants’ wat minder. Ik begrijp dat het een makkelijk denkmodel is (jong = enthousiast, vaardig, multitasking et cetera versus oud = traag, moeilijk, enkelvoudig, technofoob), maar het model is én te simpel én houdt geen rekening met de werkelijkheid. In een lezing heb ik daar het volgende over gezegd: “De veronderstelling dat digital natives beter zijn toegerust voor omgaan met de digitale wereld is net zo zinvol als veronderstellen dat iemand die in Rotterdam is opgegroeid klaar is om de wereldzeeën te bevaren”. Wat positiever is dat de discussie niet bij BYOD stil blijft staan, maar rekening houdt met bredere ontwikkelingen. Mijns inziens is dat ook terecht. BYOD is geen geïsoleerd fenomeen.

Ter overdenking: Jongeren groeien op in een wereld waarin de aanwezigheid van technologie en de mogelijkheid om op elke tijd en op elke plaats in contact te zijn met de rest van de wereld net zo vanzelfsprekend is als water dat uit de kraan komt. Veel bedrijven maken dankbaar gebruik van de mogelijkheden die die technologie hen biedt. Dat heeft geleid tot andere manieren van werken en veel nieuwe producten en diensten. Het lijkt wel, alsof die ontwikkelingen aan scholen voorbij gaan, of beter gezegd, een stuk trager verlopen.

Het derde artikel “Bring Your Own Device – Innovatie, meer dan de som der delen (link)” legt een koppeling met het model dat Kennisnet zo te zien hanteert bij ICT en onderwijs, het Vier in Balans-model:

Heel in het kort zegt het Vier in Balans-model dat invoering van ict voor onderwijsdoeleinden meer kans van slagen heeft bij een evenwichtige en samenhangende inzet van de vier bouwstenen: visie, deskundigheid, digitaal leermateriaal en ict-infrastructuur.

Wat levert dit op voor de school die met BYOD aan de slag wil? Qua visie wordt het volgende neergezet:

  • Gebruik maken van de mogelijkheden die ict biedt om waar het kan de kwaliteit van het leren te verbeteren.
  • Aansluiten bij de leefwereld van een leerling en het verbinden van het leren binnen en buiten de school met willekeurig welk apparaat: ‘Bring Your Own Device’.
  • Niet voorop lopen met allerlei innovaties, samenwerken met scholen die dat wel doen.

Er blijkt niet echt sprake te zijn van BYOD, maar een pragmatische weg daar naartoe. Dat heeft onder andere te maken met aspecten als capaciteit van het netwerk (hoe zit dat met het draadloze netwerk door het hele schoolgebouw heen?), veiligheid en de vraag of je ouders mag verplichten een apparaat aan te schaffen:

Niet alles kan meteen worden opgelost. Zo is het volgens de huidige regels lastig om leerlingen te verplichten een laptops of tablet aan te schaffen. PO- en VO-scholen moeten nu eenmaal voorzien in de benodigde leermiddelen. Een school die een ouderbijdrage verplicht stelde voor de aanschaf van laptops is teruggefloten door de Onderwijsinspectie. Die heeft voor alle duidelijkheid een aantal regels over ouderbijdragen op een rijtje gezet. Dat vraagt dus om creatieve oplossingen of goede afspraken.

De formulering: “Zo is het volgens de huidige regels lastig om leerlingen te verplichten een laptops of tablet aan te schaffen” schoot bij in het verkeerde keelgat. Eén, het is geen kwestie van ’lastig’, want het mag simpelweg niet. ’Lastig’ zou impliceren dat je er omheen zou kunnen lopen door een handige weg te bewandelen. Twee, 70% van de scholen maakt nu gebruik van webtechnologie waardoor leerlingen de facto al gedwongen worden met specifieke hardware en software te werken. Sinds najaar 2011 wordt daar campagne tegen gevoerd.

Het artikel noemt vervolgens een aantal tijdelijke oplossingen die scholen (willen) gebruiken:

  • Het voorschrijven van standaardapparaten met standaardprogramma’s moet er vooral voor zorgen dat iedereen met dezelfde programma’s kan werken.
  • Er zijn ingewikkelde technieken (virtualisatie) die het mogelijk maken om programma’s op willekeurig welk apparaat te laten draaien. Dan hoef je de apparaten al niet meer te standaardiseren. Momenteel wordt er hard gewerkt aan een nieuwe versie van de internettaal HTML (HTML5) die het mogelijk maakt om programma’s te laten draaien onder alle browsers op alle besturingssystemen en dus op alle apparaten. Dan is ook virtualisatie niet meer nodig.
  • Smartphones hebben eigenlijk een te klein scherm om geschikt te zijn voor alle leermogelijkheden. Inmiddels zijn mobieltjes op de markt, die in een ’docking station’ geschoven kunnen worden. Dat lijkt op een lege laptop. Je stopt je mobieltje erin en je hebt een laptop met groot scherm en toetsenbord.

In het vierde artikel “Bring Your Own Device – Substitutie, transitie of transformatie? (link)” wordt stilgestaan bij de vraag of BYOD echt iets gaat veranderen in de wijze waarop onderwijs wordt gegeven. Het korte antwoord is: op het eerste gezicht slechts een minieme verandering, maar op langere termijn kan het wel degelijk de organisatie van de lessen veranderen. Voor mij was het overzicht van BYOD scenario’s (PDF), waar in het artikel naar werd verwezen, nog het meest interessant aangezien BYOD gekoppeld werd aan onderwijsvisie en ICT-beleid. Mijns inziens geldt hetzelfde voor alle bedrijven en organisaties die met BYOD aan de slag willen.

BYOD scenarios

Positionering van BYOD scenarios (bron: Kennisnet)

Het laatste artikel “Bring Your Own Device – een toekomstperspectief voor het onderwijs (link)” had voor mij weggelaten mogen worden. Natuurlijk is het fijn een soort ideaalplaatje neer te zetten van wat BYOD in 2017 mogelijk kan maken in het onderwijs, maar het artikel heeft voor mij iets te veel weg van een Tell Sell reclame. De werkelijke vraag is hoe je daar komt, hoe je er voor gaat zorgen dat de docenten echt met de techniek aan de slag gaan, wat het betekent voor het ontwerp van lessen, schoollokalen, voor werkvormen, voor toetsing. Wat moet je doen om er voor te zorgen dat binnen je schoolteam het gebruik van onderwijsondersteunende technologie op de agenda blijft en niet ondersneeuwt ’omdat het nu al zo druk is’? Hoe voorkom je dat je wel bent meegesprongen op een hype waar je de mogelijkheden van inzag, maar vervolgens na het meespringen stil bent blijven staan, in afwachting van de volgende hype?

Gezien de aandacht die er voor BYOD in het onderwijs is, zal ik hier de komende weken afzonderlijk aandacht aan schenken. Wat valt te leren van ervaringen elders en de discussies die in het buitenland worden gevoerd.

Geplaatst op 1 februari 2012, in Onderwijs. Markeer de permalink als favoriet. 1 reactie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: